Kinderboekwinkelprijs 2011 - de uitslag

De Kinderboekwinkelprijs 2011 gaat naar Poten omhoog! van Catharina Valckx (Uitgeverij Gottmer).
In dit prentenboek krijgt Billy zijn eerste boevenles van zijn vader, een gevreesde hamsterboef. Billy staat alleen niet te springen om in zijn vaders voetsporen te treden... Een beste boef blijkt hij ook niet te zijn, maar als held steelt hij de show. Een spannend prentenboek dat opvalt door zijn humor en western-uitstraling en waar stoere kleuters keer op keer van zullen smullen. Dubbeltalent Valckx tekende zowel voor de tekst als voor de illustraties. 

De Kinderboekwinkelprijs is een initiatief van De Samenwerkende Kinderboekwinkels. Ieder jaar bekronen zij een boek dat in de kinderboekwinkels enorm aanslaat, maar niet eerder in ons land een prijs ontving.

Kinderboekwinkel - Publieksprijs 2011

   
Dit jaar is er voor de derde keer een publieksprijs. Iedereen mocht stemmen in de kinderboekwinkels of via de website www.kinderboekwinkels.nl .
Dit jaar gingen de meeste stemmen naar het boek Robbie en Raffi - een zwerfkind van adel    van Janneke Schotveld. Dit boek kreeg ruim 25% van de stemmen.
Iedereen hartelijk dank voor het meedoen!

Juryrapport van Poten omhoog!:

Wie zich nog mocht afvragen wat voor verhaal je kunt verwachten van een prentenboek met de titel ' Poten omhoog!', de illustratie op het omslag is overduidelijk. Een gemaskerde hamster richt zijn pistool op een worm. Poten omhoog!, in gewone mensentaal, Handen omhoog of Hands up. Maar wie nu verwacht een uiterst gewelddadig boek te gaan lezen heeft het mis. Al doet het begin wel iets in die richting verwachten. Geef toe, het is ook wel eens prettig om op een verkeerd been te worden gezet. Een kleine hamster, Billy, zit een prentenboek te lezen. Naast hem staat zijn vader, gemaskerd en met een pistool in de holster. En vader wil niets liever dan dat zijn zoon in zijn voetsporen treedt, dat Billy net zo'n gemene boef wordt als hij zelf is. Alleen, Billy is te lief. Hij zal het vak dus moeten leren. De eerste les is: andere dieren bang maken. Hij moet gemaskerd en met een ongeladen pistool op boevenstage. Om nou te beweren dat Billy daar zin in heeft... Hij zal dan ook maar beginnen met een klein dier, een worm. Maar als hij, zoals zijn vader hem heeft geleerd Poten omhoog! heeft geroepen, krijgt hij als antwoord: 'Sorry, ik heb geen poten.' Het volgende slachtoffer is een meisjesmuis. Daar hoeft Billy niet bang voor te zijn. Maar de muis laat zich niet van de wijs brengen. 'Doe even normaal, zeg! - waar hebben we dat eerder gehoord? - er begint een discussie over welke poten, een voor- en een achterpoot, twee achterpoten? Billy schiet in de lach en zet met worm Pierke en muis Trijntje zijn tocht voort. Dan komt er een konijn aanhollen, achternagezeten door een vos. En dat is nou net het dier waarvoor vader boef hem gewaarschuwd heeft. De vos ziet in het drietal een lekker hapje en grijpt Pierke al bij zijn nek. Dan gebeurt het onverwachte. Billy trekt zijn ongeladen pistool en roept met vervaarlijke stem: Poten omhoog! De vos neemt de benen en Billy is ineens een held geworden. Dat vindt vader ook als die hoort hoe zijn zoon de vos heeft verjaagd. Billy mag dan te lief zijn voor een boef, hij kan een prima held worden. Dan stelt Pierke een gewetensvraag aan Billy's vader: 'U bedoelt zo'n held die gevaarlijke boeven vangt? Boeven zoals u?'

Wij, van de Kinderboekwinkels hebben Billy al in ons hart gesloten. We verwachten dat kinderen dat ook zullen doen als ze eenmaal met hem hebben kennisgemaakt. Daarom kennen wij de Kinderboekwinkelprijs 2011 van harte toe aan Catherina Valckx voor haar prentenboek Poten omhoog!

Herman Kakebeeke schreef het juryrapport.

Catharina Valckx sprak een dankwoord uit dat hier in z'n geheel te lezen is:

Er is mij gevraagd om iets over mijzelf en over mijn werk te vertellen.

Ik begin bij mijn jeugd.
Ik ben het tweedede kind in een familie van 5 dochters.
Mijn ouders zijn naar Frankrijk verhuisd toen ik 2 jaar was, voor het werk van mijn vader, die onderzoek deed naar elementaire deeltjes. Dus we woonden in Frankrijk, in een behoorlijk achterlijk dorpje dicht bij Parijs. Heel erg buiten .Grote tuin aan de bosrand, veel kinderen in de buurt die thuis niets mochten (niet schreeuwen, niets viesmaken etc) en bij ons mocht alles.
Mijn moeder was heel onconventioneel , artistiek en heel gastvrij.
Aan de ene kant dus dat vrije huis, maar aan de andere kant de school. Het superstrenge Franse onderwijs dat we hebben ondergaan in dat dorp en later op het meisjesgymnasium in Versailles. Angst was het belangrijkste pedagogisch doel. Veel straf (zelfs lijfstraf) en verbale vernederingen waren dagelijkse kost.

Het resultaat van deze best wel traumatische ervaringen op school is dat ik verlegen ben geworden. Mijn zussen trouwens ook. En dat heeft weer als gevolg gehad dat ik ben gaan tekenen en schrijven. Dat is dan een manier om alsnog - maar dan veilig, gecontroleerd - te laten zien wie je bent. Tot dat je een prijs wint en moet speechen natuurlijk : )

Ik ben pas laat kinderboeken gaan maken. Het eerste boek kwam uit toen ik 40 was. Daarvoor was ik wat je noemt « beeldend kunstenaar ». Ik was na mijn eindexamen in Frankrijk naar de kunstacademie in Groningen gegaan, en heb later een postacademische opleiding Ateliers'63 gedaan.
Ik schreef altijd wel veel, maar voor mijn plezier. Vooral in het Frans, omdat ik de taal miste. Ik schreef altijd verzonnen verhalen. Ook nu ik dit stuk schrijf vind ik het moeilijk me aan de waarheid te houden. Dat ga ik al vrij snel saai vinden, vooral als het over mijzelf gaat, en ik dus niet een beetje kan overdrijven.

Toen ik dus mijn eerste kinderboek wilde maken, was het voor mij vanzelfsprekend om zelf het verhaal te schrijven.
Ik heb het ook altijd heel erg als een geheel gezien: het verhaal en het beeld. Het een is niet veel zonder het ander. Als ik schrijf zie ik de beelden voor me, als een soort film. Ik schrijf bij voorkeur scenes die ik leuk vind om te tekenen . De illustraties moeten meewerken . Ik streef niet naar het maken van een kunstwerk, zoals in mijn vorige leven, maar naar een beeld waardoor het verhaal tot leven komt. Wel kan ik eindeloos een prent opnieuw maken omdat ik denk dat de kleur mooier kan. Of omdat een uitdrukking net iets juister kan.

Wat ik nastreef is dat kinderen eerst natuurlijk veel plezier aan mijn boeken beleven - dat staat voorop - en omdat prentenboeken gemaakt zijn voor kinderen die nog niet kunnen lezen moeten ze ook leuk zijn voor de voorlezer. Dat is een interessante gymnastiek: iets te maken waar een vier-jarige enthousiast van wordt en zijn vader of moeder of opa of oma of juf.....ook.

Dat is trouwens precies waarom ik aan dit werk ben begonnen. Ik vond het een enorme kick om mijn kleine zoontje een boek voor te lezen dat we allebei geweldig vonden. Dat waren voor mij momenten van puur geluk.
Bijvoorbeeld het voorlezen van Kleine beer, van Else Minarik geïllustreerd door Maurice Sendak. Of de verhalen van Kikker en Pad van Arnold Lobel(en overigens alle boeken van Lobel), of boeken van Janosch. Ik noem er maar paar, er zijn er vele andere, maar deze zijn heel belangrijk geweest.

Wat ik dus nastreef is dat de kinderen en de ouders plezier aan mijn verhalen beleven en dat er wat te lachen valt. Op de een of ander manier vind ik humor een van de hoogste waarden in het scheppen, misschien nog hoger of even hoog als schoonheid of waarheid.
Ik houd in het bijzonder van absurdistische humor.
Iets is grappig, in de absurde zin - als iemand of een groep, iets raars doet, iets bizars, maar dat iedereen het heel normaal vindt.
Denk maar aan bepaalde scenes van Monty Python, meesters in de absurde humor..

Als klein kindje leer je hoe de wereld in elkaar steekt, hoe je je hoort te gedragen, hoe je hoort de praten en hoe je hoort te denken. Wat ik probeer is een raampje open te zetten. Kijk, hier gaat het een beetje typisch aan toe, maar dat is toch ook heel gezellig.
Aan de ander kant dragen mijn boeken ook een soort onuitgesproken moraal uit, geloof ik..
Ik krijg vaak te horen dat mijn personages zo « lief » zijn.
Lief zijn vind ik een onderschatte kwaliteit, tegenwoordig. Lief is iets anders dan klef of zoet.. Ik vind zelf de combinatie lief en grappig ideaal.

Ik was 18 in 1975 , en ik ben nogal geïmpregneerd door hippie-idealen en ben die nooit kwijtgeraakt.
De peace en love boodschap is - geloof ik - behoorlijk aanwezig in mijn boeken.
Eigenlijk is mijn naïeve ideaal is nog steeds dat iedereen van elkaar gaat houden.

Ik denk dat ik een soort feel-good boeken probeer te maken. Misschien omdat ik zelf de wereld helemaal niet zo makkelijk en best wel beangstigend vond als kind. En nog steeds.
Ik zal kleuters niet snel opzadelen met een triest verhaal. Ik zal ze ook niet lastig vallen met milieu-problemen of onrecht en ellende. Ze moeten eerst maar eens van de wereld, de mensen, de dieren en de planten gaan houden, en er een beetje vertrouwen in krijgen dat ze niet de enige zijn die dat doen.

Maar dat is getheoretiseer achteraf, want als ik een verhaal bedenk, keuzes maak voor een bepaalde verhaallijn, voor een scene, gebeurt dat grotendeels intuïtief.

Nu heeft Poten omhoog! de Kinderboekwinkelprijs gewonnen.
Het is mijn 15de prentenboek.
En ik had het echt helemaal niet  verwacht.
Daarvoor wil ik de wijze jury heel hartelijk bedanken.
Ook wil ik mijn uitgevers bedanken, Marieke Spaans en Melanie Lasance, van uitgeverij Gottmer, die het boek hebben uitgegeven en daarbij gezorgd hebben voor een perfecte vormgeving van de grafisch ontwerper Sabine Bockting. Het was de eerste keer dat ik echt aangenaam verrast werd door een vormgever. Dank je Sabine.

Ook wil ik natuurlijk mijn vrienden en familie bedanken, die mij hebben gesteund vanaf het eerste uur, met hun enthousiasme en feed-back.

En ik wil als slot nog zeggen dat ik het helemaal te gek vind dat Annemarie van Haeringen mij de prijs gaat uitreiken. Annemarie is onze Grande Dame van de jeugdillustratie,.en ook nog eens ontzettend aardig, dus ik had niemand beter kunnen wensen.

Catharina Valckx

Catharina Valckx heeft inmiddels 15 prentenboeken op haar naam staan, die ze allen in het Frans en in het Nederlands heeft geschreven.
Catharina heeft een voet in Nederland en een voet in Frankrijk.
Zij komt uit een gezin met vijf dochters dat in 1960 vlakbij Parijs ging wonen. Zij was toen twee. Na haar eindexamen besloot ze haar roots te gaan ontdekken in Nederland en ging ze naar de kunstacademie in Groningen.
Na dat ze op Ateliers’ 63 heeft gezeten (postacademische opleiding, toen nog in Haarlem gevestigd), is ze jaren actief geweest als beeldend kunstenaar.
Toen ze een zoon kreeg raakte ze gefascineerd door kinderboeken, en besloot ze te gaan schrijven en illustreren. Verhalen verzinnen was altijd al voor haar een geliefde bezigheid, maar tot die tijd niet beroepsmatig.
Haar boeken zitten vol humor en originaliteit, en ze zijn kinderen op het lijf geschreven. Dat zijn kenmerken die altijd terugkomen in recenssies over haar werk.
Naast haar pentenboeken heeft Catharina een tiental eerste leesboekjes geschreven en gïllustreerd. Deze heeft ze in het Frans geschreven.
Catharina woont en werkt in Amsterdam.


Bibliografie

Prentenboeken
Sjep en Flipke 2011. Gottmer
Poten omhoog! 2010. Gottmer
Binkie en het huisje van Annejet. 2009. De harmonie
Otto spaart schelpen. 2008. De harmonie
Lientje en haar poppenwagen. 2007. De harmonie
Binkie en de ongelukkige vis. 2006. De harmonie
Binkie. 2005. De harmonie
Roek de ridder. 2011. Gottmer (heruitgave)
De koning, de Kip, en juffrouw Primula. 2003. De harmonie
De sok van Lientje. 2002. De harmonie
De Koning, de Kip en de dief. 2001. De harmonie
De dromen van de Koning en de Kip. 2000. De harmonie
Poet en Kepi op smikkeltocht. 1999. De harmonie
Irma en haar spulletjes. 1998. De harmonie (niet meer leverbaar)
De Koning en de Kip.1997. De harmonie

Geïllustreerde leesboekjes
Geschreven in het Frans. Allen bij uitgeverij L’école des loisirs:

Docteur Fred et Coco Dubuffet, 1997 (prix première lecture, Blois)
Le duel , 1998
Zappa, mémoires d’un âne, 1998 (prix littéraire des enfants de l’Estérel. St Raphaël)
Mémet le timide, 2001 (coup de cœur Paul Hutmans, Brussel)
L’incroyable Zanzibar, 2003 (prix jeunesse Le Touquet-Paris plage)
Le bonheur de Lapache, 2005
La grande Adèle et son petit chat, 2006
L’invention de la chaise, 2007
Les beaux jours de Socquette et Bouldepoil. 2008 (le livre élu. Haute-Loire)
Socquette et Bouldepoil trouvent qu’il ne fait pas chaud. 2009
Waldo et la mystérieuse cousine, 2011

Momo Vanpeper et les géants. Opdracht voor Lille Europeese Culturele Hoodfdstad 2004. Uitg Page à Page

Gewonnen prijzen

Poten omhoog!
Prix littéraire Le Touquet - Paris Plage, 2011
De Koning en de Kip
Prix de la première oeuvre. Châlon–en–Champagne.1999
Roek de ridder
Pluim van de maand in 2005
Prix Bernard Versele (Franstalig Belgïe) 2007
Eervolle vermelding Boekenbeurs Turijn 2008
Prix littéraire des élèves des écoles de l’Eure-et Loire. 2006
De sok van Lientje in de VS (Lizette’s green sock) :
Booklist Editor’s Choice. 2005
Child Magazine, Best Books of the Year. 2005
School Library Journal, Best Books of the Year. 2005
Outstanding International Books. 2005
CCBS Choice. 2006
Bank Street Best Children Books of the Year. 2006
Lientje en haar poppenwagen
Prix littéraire du jeune lecteur, Montvilliers. 2008
Otto spaart schelpen
Vlag en Wimpel van de penseeljury. 2009

Catharina Valckx is genomineerd voor de Astrid Lindgren Memorial Award 2011